Kỳ 1: Bí ẩn từ đốt sống và hành trình khai sáng Phương pháp Tác động cột sống của Lương y Nguyễn Tham Tán

Không dao kéo, không đưa thuốc trực tiếp vào cơ thể, chỉ bằng những thủ thuật tinh tế từ phần mềm đầu ngón tay, một phương pháp chữa bệnh kỳ diệu đã ra đời giữa những năm tháng kháng chiến gian khổ. Đó là di sản đồ sộ của cố Lương y Nguyễn Tham Tán – người đã dành cả cuộc đời để giải mã những bí ẩn của hệ thống cột sống con người.

Cơ duyên từ miền sơn cước và câu hỏi lớn về y lý

Sinh năm 1915 tại xã Hoàng Xá (huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ), Lương y Nguyễn Tham Tán vốn là một thầy thuốc Đông y dành nhiều tâm huyết băng rừng, lội suối săn tìm các bài thuốc quý. Trong những năm tháng miệt mài ấy, ông tình cờ quan sát thấy một tập tục chữa bệnh dân gian kỳ lạ của các bậc cao niên: Dùng vôi tôi hoặc lá cây chà xát lên cột sống người bệnh. Khi những vết đỏ xuất hiện, họ giã nát lá thuốc hoặc cua đồng đắp vào, kết hợp xông hơi bằng nồi nước lá. Chỉ với những thao tác tưởng chừng đơn giản ấy, nhiều căn bệnh đã được đẩy lùi.

Sự việc lặp đi lặp lại khiến vị lương y trăn trở: "Tại sao tác động lên cột sống lại có thể chữa được bệnh?". Thời bấy giờ, sách Nội kinh ghi rõ: "Tủy sống không sờ thấy, không trông thấy nên không thể chữa được bệnh", trong khi y học phương Tây thời điểm đó cũng chủ yếu giải quyết các bệnh lý trực tiếp của cột sống chứ không dùng nó để điều trị bệnh nội tạng.

Nhận ra đây là một khoảng trống lớn mà cả Đông và Tây y chưa đi sâu nghiên cứu, ông đi đến một suy luận mang tính bước ngoặt: "Cột sống là một thực thể, một hiện tượng sinh lý. Mà đã là hiện tượng sinh lý thì tất yếu phải gắn liền với những biểu hiện bệnh lý".

Lấy bản thân và tự nhiên làm "phòng thí nghiệm"

Quyết tâm giải mã bí ẩn này, Lương y Nguyễn Tham Tán gác lại việc tìm thuốc để dồn toàn lực nghiên cứu hệ cột sống. Ông đào sâu các tài liệu y học, cơ thể học, châm cứu, bấm huyệt. Sự củng cố niềm tin mạnh mẽ nhất đến từ chính những trải nghiệm của bản thân ông.

Khi đang làm Chủ tịch UBND xã, ông bị ngã chấn thương lưng trong một trận bóng chuyền, chữa chạy nhiều nơi không khỏi cho đến khi được một người bạn dùng mẹo "bẻ bão" (kéo giãn cột sống) thì dứt điểm cơn đau. Một lần khác, ông mắc bệnh kiết lỵ dai dẳng, uống thuốc không thuyên giảm nhưng cũng nhờ tác động cột sống mà khỏi bệnh hoàn toàn.

Những trải nghiệm đó thôi thúc ông đi xa hơn, với tinh thần của một người làm khoa học, ông tự bỏ tiền mua 9 con khỉ, ban đầu ông thực nghiệm làm nó bị bệnh, sau đó chữa khỏi lại. Trải qua quá trình lặp lại nhiều năm, khỉ chết, ông mổ phẫu thuật để quan sát cấu tạo cột sống của chúng, rồi đưa đi chôn cất, an táng cẩn thận. Không dừng lại ở đó, ông tìm hiểu cột sống của những người mới qua đời, đồng thời ghi chép tỉ mỉ, đối chiếu và phân tích hàng loạt biến đổi bất thường trên cột sống của hàng trăm bệnh nhân sống. Bệnh lý đầu tiên ông thử nghiệm thành công là đau bụng. Bất cứ ai trong vùng mắc chứng này, ông đều đến khám, trực tiếp tác động cột sống và chữa trị dứt điểm.

Vượt lên hoài nghi, kiến tạo một trường phái độc đáo

Sự xuất hiện của một phương pháp chữa bệnh hoàn toàn mới không tránh khỏi những hoài nghi. Có người đặt câu hỏi liệu một thầy thuốc nông thôn có đủ sức sáng tạo ra một hệ thống y lý hóc búa đến vậy, hay ông đã học mót từ ai đó, hoặc âm thầm áp dụng sách báo phương Tây?

Thực tế đã chứng minh điều ngược lại. Trong bối cảnh kháng chiến vô cùng ác liệt, tại chốn thôn dã thiếu thốn trăm bề, việc tiếp cận tài liệu y khoa hiện đại nước ngoài là điều không tưởng. Hơn nữa, nguyên lý của phương pháp này khác biệt hoàn toàn với mọi trường phái chữa bệnh đang tồn tại ở Việt Nam và trên thế giới.

Bằng trí thông minh thiên bẩm – từng được tỉnh Phú Thọ khen thưởng vì sáng chế thành công máy gieo hạt – cùng sự kiên trì quên ăn quên ngủ, Lương y Nguyễn Tham Tán đã tự mình đúc kết nên một hệ thống lý luận chẩn trị hoàn chỉnh. Phương pháp của ông được xây dựng trên cơ sở xác định sự biến đổi sinh lý và bệnh lý biểu hiện qua các trạng thái tăng - giảm ở đầu gai sống và vùng ngoại vi. Để chữa bệnh, người thầy thuốc thiết lập lại sự cân bằng của hệ cột sống bằng các thủ thuật dùng phần mềm đầu ngón tay tác động vào các "trọng điểm". Tuyệt đối không dùng dụng cụ y tế can thiệp, không đưa thuốc trực tiếp vào cơ thể. Việc dán cao hay đắp bột chỉ là bước phụ trợ bên ngoài sau khi đã giải tỏa xong trọng điểm.

Di sản đồ sộ của người thầy "vô sư, vô sách"

Cho đến năm 2000, dù đã truyền nghề cho hơn 300 học trò, công trình Tác động cột sống vẫn mang đậm dấu ấn sáng tạo cá nhân độc lập của Lương y Nguyễn Tham Tán. Đây là một di sản y học đồ sộ với hệ thống lý luận chẩn trị hoàn hảo gồm: nguyên tắc, thủ thuật, phương thức và tư thế. Phương pháp này đã chứng minh khả năng can thiệp trị liệu cho hơn 500 loại bệnh lý khác nhau, sở hữu 54 đề tài đủ tiêu chuẩn làm luận chứng khoa học đánh giá hiệu quả.

Phát biểu tại Bệnh viện Vĩnh Phú năm xưa, Lương y Nguyễn Tham Tán từng bộc bạch những lời tự đáy lòng, khẳng định niềm tự hào về tinh hoa y học dân tộc: "Tôi vô sư, vô sách. Không được người thầy nào dạy dỗ, không có kinh nghiệm gia truyền, cũng chẳng dựa vào sách vở. Tự tôi tìm tòi, nghiên cứu từ chính những kinh nghiệm cổ truyền dân tộc và trên hàng trăm cột sống của người bệnh mà sáng tạo thành Phương pháp Tác động cột sống".